{"id":3932,"date":"2021-10-22T09:52:41","date_gmt":"2021-10-22T09:52:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.worck.eu\/?p=3932"},"modified":"2021-10-22T15:28:17","modified_gmt":"2021-10-22T15:28:17","slug":"dlaczego-publikowanie-po-angielsku-moze-byc-najlepszym-wyborem-doswiadczenia-badaczki-historii-plci-z-europy-srodkowo-wschodniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/worck.eu\/2021\/10\/22\/dlaczego-publikowanie-po-angielsku-moze-byc-najlepszym-wyborem-doswiadczenia-badaczki-historii-plci-z-europy-srodkowo-wschodniej\/","title":{"rendered":"Dlaczego publikowanie po angielsku mo\u017ce by\u0107 najlepszym wyborem? Do\u015bwiadczenia badaczki historii p\u0142ci z Europy \u015arodkowo-Wschodniej"},"content":{"rendered":"
English<\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Natalia Jarska (Instytut Historii, Polska Akademia Nauk, Wydzia\u0142 Studi\u00f3w Spo\u0142ecznych, Uniwersytet Masaryka w Brnie)
\n<\/em><\/p>\n

Pisz\u0105c te s\u0142owa, przypominam sobie ostatnie wypowiedzi polskiego Ministra Edukacji i Nauki na temat publikowania w j\u0119zyku polskim, uprawiania \u201epolskiej\u201d nauki i bronienia jej przed niepo\u017c\u0105danymi lewicowymi wp\u0142ywami z Zachodu. \u201ePolska nauka jest dla Polski\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 ca\u0142kiem niedawno. Od 2015 r. takie podej\u015bcie by\u0142o coraz cz\u0119\u015bciej wyra\u017cane przez przedstawicieli rz\u0105du. Na przyk\u0142ad, polska wiceministra kultury (i profesorka z mojego Instytutu) stwierdzi\u0142a, \u017ce humanistyka w Polsce nie powinna koncentrowa\u0107 si\u0119 na tym, jak \u201ezachwyci\u0107 Pary\u017c i Londyn\u201d oraz \u017ce uniwersytety w Polsce s\u0105 pod wp\u0142ywem presji zachodnich \u201edyskurs\u00f3w mniejszo\u015bciowych\u201d. Wypowied\u017a ta wi\u0105\u017ce si\u0119 z bardzo popularn\u0105 fraz\u0105 u\u017cywan\u0105 przez polityk\u00f3w, \u017ce polscy historycy powinni promowa\u0107 \u201enasz punkt widzenia\u201d, co oznacza, mi\u0119dzy innymi, badanie i komunikowanie na temat polskiego cierpienia i bohaterstwa podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Jednocze\u015bnie wypowied\u017a wiceministry wyra\u017ca skrajnie wrogie nastawienie do \u201ezachodniej\u201d nauki. Co jeszcze istotniejsze, jest ona przejawem nacjonalistycznego rozumienia nauki, kt\u00f3ra nie jest postrzegana jako uniwersalna lecz jako narz\u0119dzie konstruowania i podtrzymywania to\u017csamo\u015bci narodowych.<\/p>\n

W konsekwencji, publikowanie w mi\u0119dzynarodowych czasopismach w j\u0119zyku angielskim jest krytykowane i jego waga zostanie prawdopodobnie umniejszona w procesie ewaluacji dzia\u0142alno\u015bci naukowej, kt\u00f3ra b\u0119dzie mia\u0142a bezpo\u015bredni wp\u0142yw na finansowanie, podczas gdy publikowanie po polsku i w polskich czasopismach i wydawnictwach b\u0119dzie traktowane priorytetowo. Polskie czasopisma naukowe, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto nie utrzymuj\u0105 wysokich standard\u00f3w procesu recenzyjnego i publikuj\u0105 niezliczone artyku\u0142y, kt\u00f3re nigdy nie s\u0105 czytanie ani cytowane, s\u0105 aktualnie postrzegane jako w\u0142a\u015bciwe miejsce publikacji bada\u0144 naukowych. Bycie cz\u0119\u015bci\u0105 mi\u0119dzynarodowego obiegu naukowego, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w j\u0119zyku angielskim, sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 polityczn\u0105. Sytuacja ta zagra\u017ca obecno\u015bci i wk\u0142adowi wsp\u00f3\u0142czesnych polskich historyk\u00f3w w nauk\u0119 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n

Jest oczywisto\u015bci\u0105, \u017ce nauka powinna by\u0107 komunikowana rodzimym odbiorcom i \u017ce prace naukowe z dziedziny nauk spo\u0142ecznych i humanistycznych s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury narodowej. Jest r\u00f3wnie\u017c istotne, by wa\u017cne debaty naukowe toczy\u0142y si\u0119 w j\u0119zykach narodowych ka\u017cdego z kraj\u00f3w europejskich. Prace historyczne publikowane po polsku, szczeg\u00f3lnie je\u015bli dotycz\u0105 kontrowersyjnych kwestii, \u0142atwiej docieraj\u0105 do odbiorc\u00f3w profesjonalnych, takich jak dziennikarze, wywo\u0142uj\u0105 debat\u0119 publiczn\u0105, a jednocze\u015bnie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardziej dost\u0119pne szerokiemu odbiorcy. Wa\u017cne dyskusje historyczne tocz\u0105 si\u0119 tak\u017ce w Polsce i nie s\u0105dz\u0119, by by\u0142y zagro\u017cone przez dominacj\u0119 j\u0119zyka angielskiego w obiegu mi\u0119dzynarodowym, kt\u00f3ra jest faktem. Istnieje raczej gro\u017aba, \u017ce artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki w j\u0119zyku polskim nie b\u0119d\u0105 powstawa\u0142y w dialogu z obiegiem mi\u0119dzynarodowym, stanem bada\u0144 i aktualnymi debatami. Dzieje si\u0119 tak cz\u0119sto z powodu metodologicznego nacjonalizmu, ale tak\u017ce nacjonalizmu przy\u0142o\u017conego do idei i cel\u00f3w badawczych. Badania historyczne, kt\u00f3re nie s\u0105 konfrontowane z niepolsk\u0105 publiczno\u015bci\u0105 maj\u0105 tendencj\u0119 do reprodukowania bardzo w\u0105skich perspektyw badawczych i nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 w spos\u00f3b adekwatny znaczenia i wagi tych\u017ce bada\u0144 dla szerszych debat historycznych toczonych poza kontekstem narodowym. Oczywi\u015bcie, sytuacja ta nie jest tylko konsekwencj\u0105 wypowiedzi polityk\u00f3w, lecz aktualna polityka naukowa jeszcze wzmocni ten trend.<\/p>\n

Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 kategoria p\u0142ci kulturowej (gender<\/em>), kt\u00f3r\u0105 \u201eprawdziwie polska\u201d nauka odrzuca. Stanowisko to jest nie tylko podkre\u015blane przez przedstawicieli rz\u0105du, ale r\u00f3wnie\u017c szeroko podzielane w \u015brodowisku polskich historyk\u00f3w, nawet w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy s\u0105 wra\u017cliwi na perspektyw\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i kulturow\u0105. To sprawia, \u017ce jest trudno znale\u017a\u0107 odpowiednie \u015brodowisko dla efektywnej wymiany naukowej i dyskusji na temat w\u0142asnych bada\u0144. Niewra\u017cliwo\u015b\u0107 na kategori\u0119 p\u0142ci kulturowej, lub wr\u0119cz wrogo\u015b\u0107 do niej jako kategorii badawczej bywa nawet podstaw\u0105 nieprzychylnych recenzji, czego do\u015bwiadczy\u0142am osobi\u015bcie. Z drugiej strony, mi\u0119dzynarodowe angloj\u0119zyczne forum jest odpowiednim miejscem dla dyskutowania i rozwijania w\u0142asnych bada\u0144. Program bada\u0144 Unii Europejskiej podkre\u015bla wag\u0119 kategorii p\u0142ci kulturowej, a mi\u0119dzynarodowe czasopisma angloj\u0119zyczne s\u0105 przestrzeni\u0105 gdzie mo\u017cliwe jest w\u0142\u0105czenie si\u0119 w dyskusj\u0119 naukow\u0105, kt\u00f3ra znacznie wykracza poza perspektyw\u0119 narodow\u0105. Uczestniczenie w mi\u0119dzynarodowych sieciach wzmacnia zar\u00f3wno same badania jak i historyk\u00f3w i historyczki, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na bycie zredukowanym do roli agent\u00f3w polityki to\u017csamo\u015bci narodowej.<\/p>\n

Z tych w\u0142a\u015bnie powod\u00f3w jestem zdecydowan\u0105 zwolenniczk\u0105 u\u017cywania j\u0119zyka angielskiego jako akademickiej lingua franca<\/em>. Nie ma innego sposobu, by stworzy\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 dyskusji, ni\u017c poprzez wsp\u00f3lny j\u0119zyk. W ten spos\u00f3b tak\u017ce jest mo\u017cliwe przeciwstawienie si\u0119 rosn\u0105cym w si\u0142\u0119 nacjonalizmom, tak jak to si\u0119 dzieje w Polsce. Nauki spo\u0142eczne i humanistyczne maj\u0105 znaczenie polityczne i spo\u0142eczne i wywieraj\u0105 wp\u0142yw na idee i rozumienie zjawisk poza \u015brodowiskiem akademickim. Dlatego te\u017c twierdz\u0119, \u017ce wyb\u00f3r czy odrzuci\u0107 czy nie publiczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105, nie jest niewinnym wyborem. Z tej perspektywy publikowanie po angielsku nie jest \u201czaw\u0119\u017caniem horyzontu\u201d, lecz czym\u015b zgo\u0142a przeciwnym. Dla historyka\/historyczki p\u0142ci, jest to tak\u017ce droga wyj\u015bcia poza nacjonalistyczne pisanie historii i perspektywy wci\u0105\u017c dominuj\u0105ce w polskiej historiografii.<\/p>\n

Jednak\u017ce, przeci\u0119tny historyk z kraju takiego jak Polska napotyka zazwyczaj na trudno\u015bci z wej\u015bciem w \u015bwiat publikowania w wysoko notowanych i szeroko czytanych czasopismach. Zwykle nie sta\u0107 nas na op\u0142acenie profesjonalnej redakcji j\u0119zykowej, kt\u00f3ra jest niezwykle kosztowna w por\u00f3wnaniu z naszymi zarobkami. Opublikowanie artyku\u0142u w obiegu mi\u0119dzynarodowym kosztuje nas znacznie wi\u0119cej wysi\u0142ku ni\u017c w przypadku wiod\u0105cych polskich czasopism historycznych, i nie op\u0142aca si\u0119 z punktu widzenia tego, jak taka publikacja jest odbierana i oceniana w Polsce. Ten wysi\u0142ek nie zawsze te\u017c jest zauwa\u017cany w \u015bwiecie angloj\u0119zycznym, gdzie osoby, dla kt\u00f3rych angielski jest j\u0119zykiem ojczystym, s\u0105 do pewnego stopnia uprzywilejowane. Co wi\u0119cej, nasze artyku\u0142y cz\u0119sto nie s\u0105 dost\u0119pne za darmo, co znacznie zmniejsza ich zasi\u0119g. Wspieranie inkluzyjno\u015bci w publikowaniu po angielsku ma wi\u0119c kluczowe znaczenie. Granty takie jak COST nie finansuj\u0105 t\u0142umacze\u0144, co, moim zdaniem, by\u0142oby w tym przypadku dobr\u0105 strategi\u0105. Wa\u017cne badania, takie jak prace habilitacyjne publikowane po polsku, kt\u00f3re stanowi\u0105 istotny wk\u0142ad na danym polu badawczym, wymagaj\u0105 du\u017co czasu i wysi\u0142ku, zanim stan\u0105 si\u0119 dost\u0119pne mi\u0119dzynarodowej publiczno\u015bci, albo te\u017c nigdy t\u0142umaczone nie s\u0105 i nie maj\u0105 znaczenia poza ograniczonym odbiorc\u0105 w \u015bredniej wielko\u015bci kraju. Stworzenie mo\u017cliwo\u015bci finansowania wspieraj\u0105cego t\u0142umaczenia z polskiego na angielski wydaje si\u0119 dobr\u0105 drog\u0105 do \u201euratowania\u201d tych bada\u0144, bez konieczno\u015bci rezygnacji z publikowania w j\u0119zyku narodowym. T\u0142umaczenia na polski, z drugiej strony, uczyni\u0142yby badania mi\u0119dzynarodowe bardziej dost\u0119pnymi dla lokalnego odbiorcy. Mosty mi\u0119dzy polsk\u0105 historiografi\u0105 a mi\u0119dzynarodowym (nie tylko europejskim) \u015brodowiskiem badawczym powinny by\u0107 solidniejsze, co przynios\u0142oby korzy\u015b\u0107 obu stronom.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":169,"featured_media":3930,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[67,9,65],"tags":[],"ppma_author":[68],"class_list":["post-3932","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-academia-blog","category-blog","category-multilingual"],"authors":[{"term_id":68,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"natalia-jarska","display_name":"Natalia Jarska","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3932","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/169"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3932"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3937,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3932\/revisions\/3937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3932"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/worck.eu\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}